Κάθε χρόνο η 4η Φεβρουαρίου εορτάζεται ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου. Φέτος συμπληρώνονται είκοσι πέντε χρόνια από την υπογραφή της Χάρτας του Παρισιού κατά του Καρκίνου στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής κατά του Καρκίνου για τη Νέα Χιλιετία. Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου έχει θέμα: «United by Unique» και υπενθυμίζει σε όλους μας την συλλογική δέσμευση κατά του καρκίνου κατά την οποία ο ΠΟΥ αναγνωρίζει τις μοναδικές εμπειρίες κάθε ασθενή και την αξία της ανθρωποκεντρικής φροντίδας που παρέχεται από κοινού από παρόχους υγειονομικής περίθαλψης, οικογένειες, φίλους και κοινότητα. Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου ενθαρρύνει την πρόληψη του καρκίνου παγκοσμίως και κινητοποιεί όλα τα κράτη να δράσουν για την αντιμετώπισή του.
Σύμφωνα με τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Καρκίνο 2025 στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), τη Νορβηγία και την Ισλανδία, τα ποσοστά επιβίωσης από καρκίνο έχουν αυξηθεί κατά 12% σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, ο επιπολασμός του καρκίνου έχει αυξηθεί κατά 24% απαιτώντας περαιτέρω προσπάθειες για την ανάπτυξη προγραμμάτων αποκατάστασης και ποιότητας ζωής. Παράλληλα, εξακολουθούν να υφίστανται στις χώρες της ΕΕ. έντονες ανισότητες στη θνησιμότητα από καρκίνο. Τα κενά διαφέρουν πολύ μεταξύ των χωρών, με τα ποσοστά να παραμένουν υψηλότερα στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, στα άτομα με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο και στους άνδρες. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της συνέχισης της αντιμετώπισης των ανισοτήτων στην πρόσβαση και τα πρότυπα περίθαλψης. ενώ και οι ανισότητες για τον καρκίνο εξακολουθούν να υφίστανται στις χώρες της ΕΕ.
Επιπλέον οι αναφορές διαπιστώνουν ότι περίπου οι μισές περιπτώσεις καρκίνου προκαλούνται από τέσσερις κύριους τύπους καρκίνου: του παχέος εντέρου, του πνεύμονα, του προστάτη και του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού ευθύνεται για σχεδόν ένα στα τρία νέα περιστατικά καρκίνου στις γυναίκες στην ΕΕ, ενώ ο καρκίνος του προστάτη ευθύνεται για σχεδόν ένα στα τέσσερα νέα περιστατικά στους άνδρες. Υπάρχουν ανησυχητικές τάσεις όσον αφορά την έγκαιρη ανίχνευση μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου. Μία στις δύο χώρες της ΕΕ έχει σημειώσει μείωση στην πρόσληψη προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού και δύο στις τρεις έχουν σημειώσει μείωση στον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.Οι αναφορές ωστόσο σημειώνουν ορισμένες βελτιώσεις σε διάφορους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των ποσοστών καπνίσματος και της συνολικής μείωσης της χρήσης αλκοόλ. Το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία, ωστόσο, παραμένουν μια αυξανόμενη πρόκληση, καθώς περισσότεροι από τους μισούς ενήλικες στην ΕΕ είναι υπέρβαροι.
Σύμφωνα με την αναφορά του ECIR – European Cancer Inequalities Registry (Country Cancer Profile 2025), για τον καρκίνο στην Ελλάδα το 2022, υπολογίστηκαν 63.176 νέες διαγνώσεις καρκίνου στην Ελλάδα, με τυποποιημένο για την ηλικία ποσοστό επίπτωσης 529 νέων περιπτώσεων ανά 100.000 πληθυσμού, χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Μεταξύ 2011 και 2021, η Ελλάδα παρουσίασε βραδύτερη μείωση στα ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο από τις περισσότερες άλλες χώρες της ΕΕ. Το τυποποιημένο για την ηλικία ποσοστό θνησιμότητας ήταν 239 ανά 100.000 – ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Το ποσοστό θνησιμότητας από καρκίνο στην Ελλάδα μεταξύ των ανδρών είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, αλλά το ποσοστό μεταξύ των γυναικών είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Σε ότι αφορά τους παράγοντες κινδύνου και πολιτικές πρόληψης, η Ελλάδα παρουσιάζει σχετικά χαμηλές τιμές σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ όσον αφορά το καθημερινό κάπνισμα, το υπερβολικό βάρος και την παχυσαρκία, την κατανάλωση φρούτων και την ατμοσφαιρική ρύπανση. Παρά τη μείωση των ποσοστών καπνίσματος, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει έναν από τους υψηλότερους επιπολασμούς καπνίσματος στην ΕΕ, με σχεδόν το ένα τέταρτο του πληθυσμού να καπνίζει καθημερινά. Πάνω από το ήμισυ του ελληνικού πληθυσμού είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, με σημαντικά υψηλότερα ποσοστά μεταξύ των χαμηλότερων κοινωνικοοικονομικών ομάδων. Ο επιπολασμός του υπέρβαρου και της παχυσαρκίας σε γυναίκες με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο στην Ελλάδα είναι επίσης από τους υψηλότερους στην Ε.Ε.
Σε ότι αφορά την έγκαιρη ανίχνευση και τον προσυμπτωματικό έλεγχο η Ελλάδα έχει εφαρμόζει σταδιακά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχεός εντέρου.
Η πρόσβαση στην περίθαλψη του καρκίνου στην Ελλάδα μειώνεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι ελλείψεις υγειονομικού προσωπικού, οι υψηλές δαπάνες, οι μεγάλοι χρόνοι αναμονής για ακτινοθεραπεία στα δημόσια νοσοκομεία και η άνιση κατανομή των εγκαταστάσεων φροντίδας του καρκίνου. Για να βελτιωθεί η ποιότητα της περίθαλψης, απαιτούνται πιο ολοκληρωμένες πολιτικές με επίκεντρο τη συγκέντρωση της φροντίδας και τη διασφάλιση ποιότητας. Συνολικά, η επιβάρυνση του καρκίνου εκτιμάται ότι είναι υψηλή, με σημαντικό αντίκτυπο στο προσδόκιμο ζωής σε σύγκριση με την ΕΕ, αλλά με μικρότερη επιβάρυνση στις δαπάνες για την υγεία.
Ο καρκίνος είναι μια βαθιά προσωπική υπόθεση. Πίσω από κάθε διάγνωση κρύβεται μια μοναδική ανθρώπινη ιστορία – ιστορίες θλίψης, πόνου, θεραπείας, ανθεκτικότητας, αγάπης και πολλά άλλα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση στη φροντίδα του καρκίνου ενσωματώνει πλήρως τις μοναδικές ανάγκες κάθε ατόμου, με συμπόνια και ενσυναίσθηση και οδηγεί στα καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία. Ως Νοσηλευτές ενστερνιζόμαστε πλήρως το φετινό θέμα: «United by Unique» και μαχόμαστε καθημερινά μαζί με τους ασθενείς μας για να νικήσουμε!
Για το Διοικητικό Συμβούλιο της Ε.Ν.Ε
Ο Πρόεδρος Ο Γεν. Γραμματέας
Δημήτριος Σκουτέλης Τζαννής Πολυκανδριώτης
