Η Ε.Ν.Ε. απέστειλε έγγραφο προς το Υπουργείο Υγείας, τις Διοικήσεις των Υγειονομικών Περιφερειών, τις Διοικήσεις των Νοσοκομείων και τις Διευθύνσεις Νοσηλευτικών Υπηρεσιών, σχετικά με την ηλεκτρονική συνταγογράφηση και τη χορήγηση της θεραπευτικής αγωγής.
Αναλυτικά το έγγραφο:
Αξιότιμοι,
Ο θεσμός της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης καθιερώθηκε δυνάμει των διατάξεων του Νόμου 3892/2010. Τόσο από την αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει τον επίμαχο Νόμο, όσο και από τις ίδιες τις διατάξεις του προκύπτει με σαφήνεια, ότι η διαδικασία της ηλεκτρονικής καταχώρησης των συνταγών βαρύνει αποκλειστικά και μόνον τους ιατρούς, συμπεριλαμβανομένων και των ιατρών των δημόσιων νοσοκομείων.
Χαρακτηριστικές είναι ιδίως οι διατάξεις του άρθρου 3 του ως άνω Νόμου, που τιτλοφορείται, μάλιστα, «Υποχρεώσεις ιατρών ως προς την ηλεκτρονική συνταγογράφηση». Ειδικότερα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 παρ. 1 του Νόμου 3892/2010, «Οι ιατροί υποχρεούνται να εγγράφονται ως χρήστες του Σ.Η.Σ. που διαχειρίζεται ο Φορέας “Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης – ΗΔΙΚΑ Α.Ε.” για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων και έχουν τις υποχρεώσεις που ορίζονται ειδικότερα στις επόμενες παραγράφους».
Σημειωτέον, ότι η ως άνω υποχρέωση βαρύνει και τους ιατρούς των δημόσιων νοσοκομείων, όπως γίνεται δεκτό από την υπ’αριθμ. 450/2012 Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
Περαιτέρω, σύμφωνα με την παράγραφο 3, «Οι ιατροί, αφού προβούν στην ταυτοποίηση του ασθενούς με την επίδειξη βιβλιαρίου υγείας και τη χρήση ΑΜΚΑ, καταχωρίζουν ηλεκτρονικά τη συνταγή και συγκεκριμένα καταχωρίζουν τη διάγνωση, τα φάρμακα ή / και τα παραπεμπτικά (…)».
Σύμφωνα με την παράγραφο 4, «Η συνταγή ή το παραπεμπτικό που καταχωρίζεται ηλεκτρονικά περιέχει στοιχεία του ιατρού που τα καταχώρισε, την ημερομηνία καταχώρισης και τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης της εκτέλεσης τους (…)».
Σύμφωνα με την παράγραφο 5, «Μετά από την επιβεβαίωση της ολοκληρωμένης και επιτυχούς ηλεκτρονικής καταχώρισης της συνταγής και του παραπεμπτικού, οι ιατροί εκτυπώνουν αντίγραφο της συνταγής ή του παραπεμπτικού που καταχωρίστηκε, υπογράφουν και το παραδίδουν στον ασθενή (…)».
Σύμφωνα με την παράγραφο 7, «Οι ιατροί μπορούν να ακυρώσουν συνταγή ή παραπεμπτικό που έχουν καταχωρίσει εφόσον δεν έχουν εκτελεστεί».
Σύμφωνα με την παράγραφο 8, «Οι ιατροί έχουν τη δυνατότητα επισκόπησης των συνταγών ή παραπεμπτικών που έχουν καταχωρίσει ηλεκτρονικά οι ίδιοι (…)».
Σύμφωνα, τέλος, με την παράγραφο 9, «Οι ιατροί υποχρεούνται να διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή για την εγγραφή, την ταυτοποίηση και τη σύνδεση τους στο Σ.Η.Σ., καθώς και για την επεξεργασία, καταχώριση και εκτύπωση των ηλεκτρονικών συνταγών και παραπεμπτικών».
Περαιτέρω, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1-3 του Νόμου 3418/2005 (Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας, ΦΕΚ Α΄ 287), «1. Ιατρική πράξη είναι εκείνη που έχει ως σκοπό τη με οποιαδήποτε επιστημονική μέθοδο πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία και αποκατάσταση της υγείας του ανθρώπου.
- Ως ιατρικές πράξεις θεωρούνται και εκείνες οι οποίες έχουν ερευνητικό χαρακτήρα, εφόσον αποσκοπούν οπωσδήποτε στην ακριβέστερη διάγνωση, στην αποκατάσταση ή και τη βελτίωση της υγείας των ανθρώπων και στην προαγωγή της επιστήμης.
- Στην έννοια της ιατρικής πράξης περιλαμβάνονται και η συνταγογράφηση, η εντολή για διενέργεια πάσης φύσεως παρακλινικών εξετάσεων, η έκδοση ιατρικών πιστοποιητικών και βεβαιώσεων και η γενική συμβουλευτική υποστήριξη του ασθενή. Η διενέργεια των ανωτέρω δύναται να γίνεται και εξ αποστάσεως, μέσω συστήματος τηλεϊατρικής, με τη χρήση ψηφιακών εφαρμογών».
Κατά συνέπεια, από τη ρύθμιση της παραγράφου 3 του άρθρου 1 του Νόμου 3418/2005, που αποδίδει το ακριβές εννοιολογικό περιεχόμενο της ιατρικής πράξης, καθίσταται σαφές, ότι η συνταγογράφηση, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής, αποτελεί ιατρική πράξη και ως τέτοια δεν θα μπορούσε να ανατεθεί ούτε να εκτελεστεί – υλοποιηθεί από άλλους επαγγελματίες του χώρου της υγείας, πλην των ιατρών.
Εξάλλου, πέραν του ως άνω ειδικού πλαισίου, που προσδιορίζει το καθεστώς της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, υπενθυμίζουμε και το πλαίσιο των επαγγελματικών δικαιωμάτων των νοσηλευτών, όπως αυτό αποτυπώνεται στις διατάξεις του ΠΔ 351/1989, αλλά και το ισχύον καθηκοντολόγιο (βλέπε την υπ’αριθμ. Γ6/Γ.Π.οικ. 45664/04-08-2022 Απόφαση της Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας με τίτλο «Αρμοδιότητες – Καθήκοντα Νοσηλευτών -τριών των Νοσοκομείων και των λοιπών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων του ΕΣΥ καθώς και των δημόσιων δομών παροχής υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας», ΦΕΚ B΄ 4262/10.08.2022).
Από την μελέτη των ανωτέρω κειμένων κανονιστικού περιεχομένου ομοίως συνάγεται, ότι μεταξύ των επαγγελματικών δικαιωμάτων, αλλά και των υπηρεσιακών καθηκόντων των νοσηλευτών δεν συγκαταλέγεται οποιαδήποτε μορφή συνταγογράφησης, ηλεκτρονική ή μη, ή η συμμετοχή των νοσηλευτών στην υλοποίηση της συνταγογράφησης. Ο ρόλος, λοιπόν, των νοσηλευτών περιορίζεται στη χορήγηση των φαρμάκων και δεν επεκτείνεται σε κανένα στάδιο της συνταγογράφησης που προηγείται.
Επιπλέον, σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. Γ6/Γ.Π.οικ.92189/28- 11-2018 Απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας (Αρμοδιότητες – Καθήκοντα των Προϊσταμένων της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας των Νοσοκομείων και των λοιπών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων του ΕΣΥ., ΦΕΚ Β΄ 5622/14.12.2018), ο Προϊστάμενος του Νοσηλευτικού Τμήματος έχει την ευθύνη της προμήθειας του Τμήματος του/της με τα αναγκαία φάρμακα που συνταγογραφούν οι θεράποντες ιατροί και άλλα υγειονομικά υλικά καθώς και για τη σωστή φύλαξη και διάθεσή τους. Και από τις διατάξεις αυτές ευχερώς συνάγεται ότι ο προϊστάμενος νοσηλευτής ουδόλως εμπλέκεται στη διαδικασία της συνταγογράφησης, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των θεραπόντων ιατρών.
Από το πλέγμα των παραπάνω διατάξεων, σε συνδυασμό με την απουσία οιασδήποτε μνείας περί της όποιας σχετικής αρμοδιότητας του νοσηλευτικού προσωπικού, καταδεικνύεται με τον πλέον πειστικό και αδιαμφισβήτητο τρόπο, ότι η διαδικασία της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και υλοποίησης αυτής αφορά και απευθύνεται μόνον στους ιατρούς, οι οποίοι και βαρύνονται με τις σχετικώς προβλεπόμενες υποχρεώσεις.
Κατά συνέπεια είναι απόλυτα σαφές, ότι οι νοσηλευτές των δημόσιων νοσοκομείων ουδόλως εμπλέκονται με τη συγκεκριμένη διαδικασία, η οποία ως εκ της φύσεώς της και του περιγραφέντος θεσμικού της πλαισίου ανήκει κατ’αποκλειστικότητα στο πεδίο των αρμοδιοτήτων των ιατρών.
Για το Διοικητικό Συμβούλιο της Ε.Ν.Ε
Ο Πρόεδρος Ο Γεν. Γραμματέας
Δημήτριος Σκουτέλης Τζαννής Πολυκανδριώτης
